Genel-001-Seramik Sözlüğü ve genel bilgiler

Ankara Güvenlik anıtı-seramikçi




Think of us for your pottery orders. / Seramik siparişleriniz için:   www.alorya.com

Alorya Seramik ve Teknoloji A.Ş. 
Ankara / Türkiye / Turkey
++90  535 930 66 18 - O. Kenan Yildirim

The database for creating these info is designed by our company Outsideuniverse.com

Bu çalışma için şirketimiz veri tabanını kendi tasarlayıp yapmıştır. Veriler yine şirketimiz çalışanlarınca toplanıp veri tabanına şirketimizce işlenmiştir. 

Tanım

  • Anorganik, ametal tüm malzemeler seramiktir
  • Alüminyum ve Oksijen(Al2O3), Kalsiyum ve Oksijen (CaO), Silisyum ve Azot(Si3N4) örenklerinde olduğu gibi, bir metal ve bir ametal element arasında oluşan kristal yapıya sahip bileşiklerden meydana gelmiş malzemeir
    • kaynak: American Ceramic Society
  • Oda sıcaklığında şekillendirilen hammaddenin yüksek sıcaklıklarda gerçekleştirilen pişirme işlemi sonucunda başlangıca göre üstün fiziksel özellikler kazanan malzemelerdir.
    • kaynak: W.D.Kingery "Introduction to fundementals of ceramic"
  • Genel olarak inorganik, ametal maddelerden üretilen, ısı ile eriyen hammaddenin sıcakta veya soğurken oluşturduğu sırlı veya sırsız, kristal, kısmi kristal ya da cam bir bünyedir
    • kaynak: ASTM

Sözlük:
İngilizce halindeki Kaynak: sporvil.com 

Malzeme

Primer Kil

Üretimde kullanmak için işlenmesi gereken kil.

Bezeme Teknikleri:

Akıtma tekniği

İçine sıvı çamur doldurulmuş puar ile kil üzerine yapılan bezeme tekniğidir

Macun tekniği

Kil üzerine açılan oyuklara değişik renkli kilin doldurulması.

Renklendirilmiş hamur tekniği

Kilin çeşitli oksitler ile renklendirilmesidir - Not: Seramikçilerin çoğu bu teknikle yapılan seramiklerin her 2 pişirimin birinden yüksek oranda kırık çıktığını söylerler 

Yontma tekniği

Kilin yontucu araçlar ile yontulması

Kluvazone tekniği

Bizküvi üzerine uygulanır. Şekerli su emdirilmiş ipler kontur olarak kullanılır. Bu alanların içleri  renklendirilir. İpler sayesinde renkler birbirine karışmaz. İpler fırında yanarak kaybolur.

Istampa tekniği

Bizküvi üzerine uygulanır. Sır veya boyaya bastırılan mühür yüzey üzerine bastırılır.

Pişirmede sır'ı etkileyen teknikler

İs tekniği

Seramik renklendirme tekniğidir. Seramik pişerken, fırın içinde organik madde yakılır. 

Not: Hangi ısıda konur? teknik detayları?

Seramik

Kil, su ve toprak (earthen elements) kökenli malzemelerin karışımı ile üretilmiş ve istenilen şekil verilmiş obje. 

Kil cinsleri

  • earthenware / terracotta
  • stoneware
  • porcelain



Terracotta

bisküvi hale geldiğinde su geçirgen (hava geçirgen?) bir kil tipidir. Su geçirmezliği sağlamak için bisküvi ikinci sır pişirimi ile pişirilmelidir. Piştiğindeki rengi kahverengi ile turuncu arasıdır. 
Bu kil ile bitki saksıları, tuğla ve çatı kiremitleri üretilir (bu liste eksik, çünkü anadolu medeneiyetleri müzesinde farklı objelerin bu kilden üretildiği görülebilir.)

Earthenware

Az su geçirgendir, porselen ve stoneware'e göre daha iridir (coarser) (taneli?). En eski tip seramiktir. Daha çok dekoratif amaçlı kullanılmıştır. Genellikle 1000 C ila 1080 C derece arası pişirilir. ( bu tanım problemli çünkü pek çok kaynakta Terracotta ve Earthenware birbiriyle çok karıştırılıyor)

Stoneware

Bisküvi haldeyken bile su geçirmezdir. Earthenware`lere göre daha sert, daha dayanıklı  ve daha sağlamdır. Günlük mutfak ve yemek malzemelerinde tercih edilen bir kil şeklidir. 1150 ila 1300 C arası pişirilir. - Benim notum daha düşük ısıda pişirilebilen beyaz kil diye satılan kilin stoneware kategorisinde olduğunu düşünüyorum.   

Porselen
Bisküvi haldeyken su geçirmez ve hatta bisküvi halde bırakılsa bile sıvı tutucu olan bir kil çeşididir. Yüzeyi bisküvi halde pürüzsüz dokunuşunda  kompakt bir his verir. Ayrıca hem ince yapılabilmesi hem de yapısı sebebiyle yarı saydamdır (transluscent). Porselene tıklandığında çana benzer ses çıkarır.
1250 C derece üzerinde pişirilir 

Pişirmedeki teknikler araçlar

Pyrometric cone - ısı konileri

Eski usül, veya elektrikle çalışmayan fırınlarda kullanılan ısı ölçme aracı. Her ısı derecesinde eğilmeye ayarlanmış konik malzemeler fırına gözlem deliğine yerleştirilir. Hangi derece konisi eğildiyse fırında ona göre davranılır (süre ölçme ve bekleme, beslemeye devam) . Genelde üç koni konulur. Bölgelere göre bu konilerin adları şöyledir:

  • Seger konileri - Almanya
  • Orton konileri - ABD
  • Staffordshire konileri - Birleşik Krallık

6 no'lu ısı konisi pişirimi

Bisküvi pişirimini ölçen koni düzenidir 1841 F veya 1005 C (dereceler indikatiftir)

7 no'lu ısı konisi pişirimi

Sır pişirimini ölçen koni düzenidir. 2280 F veya 1249 C (dereceler indikatiftir)

Heatwork - Isıl işlem

Kil, bisküvi ve sır'ın fırın ısısındaki değişimler ile zaman içinde değişime uğramısıdır.  

Grain boundaryslip

Kil ve sırın eriyip birbirine yapışması ve sertleşmesi. 

To Soak

Fırındaki ısının belirli derecelere ulaşılınca sabit tutularak beklenmesi

Down firing - slow cooling - yavaş soğutma

Fırının soğuma hızının ayarlanması, kontrol altında tutulması

Pişirme hataları

Pinhole - iğne deliği

Sır hatasıdır. Bisküvi gövdesinden başlayarak sır dış kısmına kadar giden iğne deliği büyüklüğündeki deliklerdir

Pit - çukur

Sır hatasıdır. Bisküvi gövdesine erişememiş sır dış kısmında gelişen çukurlardır.

Stiller

Majolika

15. YY ispanyol seramiği. Çiniye benzer

Manifatura, şehirler ve özellikleri

Alcora 

İspanya, Aranda kontu , Cie des Artisans de Moustiers

Alicatadas

Triana/Sevilla şehrinde üretim

Amstel veya Weesp 

1764 Hollanda manifatura

Andenne

1820 Namur / Belçika şehri. Joseph Wouters'in manifaturası. Sanatçı Jacques Richardot'nun çalıştığı yer.

Ansbach

Bavyera şehri - 1709'den - 1820'ye kadar

Anvers

Belçika şehri XV. inci yy Majolik seramikleri üretildi

Aprey

1744 Jacques Lallemant'a ait. Sanatçı Jacques Ollivier çalıştı

Arcaniste

Seyyar sanatçılar. Meissen Viyana'da XVIII yy'da var oldular. Bu kişiler seramikteki arcanum tekniğine hakimdiler

Majolik

İtalyan seramik modası

 Arkeoloji

Kyliks

Yüksek kulplu bir çay fincanına benzer biçimdedir. Antik yunandaki bir kap türüdür.

Lakabi

12 YY İran kaşan tekniği. Bir tür seramik adıdır. Desenler önceden kontur (fr: gravure) ile çiziliyor. Desen içi sır ile dolduruluyor (karışık?)

Slip tekniği

İslam ülkelerinde 9 YY'da başlamış. Obje bisküvi halde iken renklendirilir sonra saydam sırla kaplanır 
Kullanılan sır sulu bir seramik hamurudur, desenler hafifi kabartma gibi çıkar.

Genel Bilgi - Türkiye'de seramik

6000 sene evvel seramik anadolu'da doğmuş, ancak XX yüzyılda endüstriyel üretimler, yer ve duvar karoları, banyo ve tuvalet seramikleri haricindeki her konuda yok olmuştur.

Venedik / Murano,  dünya çapında sanatsal dekoratif, mutfak ve sofra camcılığının merkezi olarak bilinir, Portekiz ise sanatsal değere sahip duvar ve yer karoları üreticiliği ile tanınır. ABD ve sovyetlerden sonra dağılan Rusya bile sanatsal küçük ve orta işletmecilik ile seramikte tanınmış ülkeler olmuşlardır. Türkiye ise bu konuda sadece bolca ithalat yapan ülkedir. 

Türkiye'deki bu yokoluş sadece devlete bağlanmamalıdır, Türkiye'de tüketicilere dair güçlü bir sivil kuruluş çalışmasına şu güne kadar rastlamadım, ayrıca tüketim malzemeleri satan mağazalar ithal malzemeler haricinde lokal ve küçük/orta ölçekli üreticilere yer sağlamamaktadır, Küçük ve orta ölçekli seramik üreticilerinin finansal kuvvetleri olmaması sebebiyle stand ve reyon kiralamasına gidememişlerdir. Serbest rekabet kanunlarının yetersizliği bu güçsüzlüklerini arttırmış, ardından da ithalat karşısında topluca kapanmalarına sebep olmuştur.

Klasik seramik (=teknik olmayan, ve esasen/sadece yer karosu) üretiminde, Türkiye Avrupa'da 3. sırada (2019?), Dünya'da ise 7. sıradadır (2019?) 

Ev/İşyeri dekorasyon malzemesi, mutfak ve masa malzemleri, el işçiliği ve/veya sanatsal üretimde Türkiye'nin yerini belirtecek herhangi bir kaynak bulamadım. Ancak okuduğum farklı kaynaklar ve yurtdışı gezilerimdeki gözlemlerime göre, Türkiye Doğu Avrupa'nın ve eski Rus Sovyet ülkelerinin gerisindedir. 

Çinden yapılan ithalatlarla küçük üreticilerin (Kapadokya gibi) çoğu kapanmış haldedir. Kapadokya'da gördüğüm çiniler Çin'den ithal seri üretimlerdir. Muhtemelen çinicilik Türkiye'de işletme olarak ölmüş sadece kişisel hobi ve çok sınırlı sayıda kişinin yaptığı bir alana dönüşmüş. İthalatın devlet ve özel sektör tarafından desteklenmesi, seramik ve çiniciliğin Türkiye'de yok olmasında büyük rolü olduğunu düşünüyorum (bu alanda veri olmadığından gözlemlerime dayanarak bunu aktarıyorum)

Türkiye'deki büyük üreticiler/ seri üretim fabrikaları, sofra ve mutfak gereci olan seramiklerde,  ise USD/TL kur farklılıkları sebebiyle (2019-2024) Türkiye'de üretimlerini ve satışlarını arttırabilmiştir. Çünkü USD/TL kur farkı ithal ürünleri türkiye'de yapılacak üretimden çok daha pahalı hale getirmiştir (2023 ortasına kadar öyle gözlemledim). Ancak 2024 itibariyle başka ekonomik düzenlemeler bu avantajın gerilemesine sebep olmuş, tekrar ithalat yerli üretimi ezmaye başlamıştır (özel sektör ve devletin tercihleri sebebiyle) 

Sanatsal seramiklerde Türkiye pazarı sadece ithalata dönük çalışır. Bu sebeple dünya pazarında Türkiye bu konuda varlık gösterememektedir. 

Türkiye'de sanatsal, dekor ve sofra kullanımı seramiklerinde küçük üreticiler yok denecek kadar azdır.

Batı Avrupa'da seramik konusunda Portekiz yakın geçmişte Dünya'da bir numaralı üretici ve ihracatçı olmuştur. Fransa Avusturya Almanya porselen konusunda, birçok yüzyıl boyunca, bugün de dahil, markalaşmış, lüks üretimde dünya çapında kendini tanıtabilmiş ve ihracatçı konumundadır. Eski üretimleri ile Antika olmuş, XX yüzyılda bu imajlarını korumuş kuruluşlar şunlardır: 

  • Fransa
    • Limoges
    • Sevres
    • Haviland
  • Almanya
    • Meissen
    • Rosenthal
    • Bavyera   
  • Italya
    • Capo di Monte
  • Macaristan
    • Herend
Türkiye ara üretim ve montaj ülkesi olduğundan, küçük ve orta ölçekli işletmelerin el işçiliğine bağlı seramik üretimi ilgisizliğe düşmüş. 

Devlet ve üniversitler, yer ve duvar kaplaması seramiklere yönelmişler sadece. 

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin el işçiliğine bağlı seramik üretimi hakkında herhangi bir araştırma veya istatistiki veri oluşturulmamış. Bu sebeple herhangi bir kaynağa ulaşamadım. Sunabileceğim ancak bu gözlemlerimden itibaren sonuçlardır.

Comments

Popular Posts